Bądź na bieżąco - RSS

Pozytywizm problematyka

Kategoria: Język polski   |   Dodano: 13 lutego 2011   |   Liczba słów: 598

Jakie problemy i dlaczego były istotne dla pozytywistów? W swoich rozważaniach odwołaj się do utworów A. Asnyka, M. Konopnickiej, E. Orzeszkowej i B. Prusa.

W okresie pozytywizmu można zauważyć wiele problemów, które ukształtowały się głównie pod wpływem sytuacji narodowej w kraju. Postulaty pozytywistów tyczyły się głównie tych aktualnych wydarzeń. Zaliczmy do nich na przykład odwołania w literaturze do powstania styczniowego, nawoływania do przeciwstawienia się zaborcy, polityce rusyfikacyjnej, pojawiały się hasła odbudowy gospodarczej kraju. Te patriotyczne idee głównie eksponowane były w literaturze epoki: powieściach, felietonach, rozprawach. Do pisarzy, którzy odcisnęli największe piętno na prozie w tym okresie należeli Adam Asnyk, Maria Konopnicka, Eliza Orzeszkowa i Bolesław Prus.

Okres poprzedzający pozytywizm to romantyzm postulujący romantyczne idee walki zbrojnej, dążenia do odzyskania niepodległości poprzez mobilizację całej ludności. Program pozytywistów był inny. Zauważono potrzebę trzeźwej oceny możliwości i układu sił, odrzucano wszelkie formy zbrojnego oporu wobec zaborców, co wiązało się z rezygnacją z haseł walki zbrojnej i działalności konspiracyjnej, głoszono również potrzebę pracy organicznej, czyli wykorzystania innych sposobów samoobrony narodu, poprzez na przykład zwiększenie sił ekonomicznych i kulturalnych społeczeństwa polskiego. Tak więc głoszono potrzebę zakładania fabryk, unowocześniania rolnictwa, organizowania szkolnictwa narodowego. Upowszechniano hasła rozwoju nauki i oświaty jako gwarancji wzrostu świadomości narodowej i patriotycznej, głoszono hasła pracy u podstaw – krzewienia oświaty ogólnej i świadomości narodowej wśród ludu.

Te ideały w swoich wierszach przedstawia Adam Asnyk. „Daremne żale” i „Do młodych” stanowią wyraz nowego światopoglądu poety. Asnyk zwraca się do romantyków, uświadamiając im, że ideały romantyczne dawno już należą do przeszłości. Zwraca się do młodych pozytywistów, udzielając im swoich rad i dzieląc się wiedzą. Postuluje odkrywanie nowych dróg, nowych rozwiązań, gdyż tylko w ten sposób świat może stać się lepszy.

Podobnie jak Asnyk, również Maria Konopnicka odwołuje się w swoich utworach do problemów okresu pozytywizmu. Wiersz „Rota” ma bardzo patriotyczny charakter, jest jakby przysięgą złożoną ojczyźnie – „Nie rzucim ziemi skąd nasz ród”. Jest zapowiedzią zwycięskiej walki o niepodległość, ale także deklaracją przywiązania do Boga i do wiary.

Ważnym utworem jest też powieść „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej ukazująca problemy popowstaniowe, z jakimi borykali się mieszkańcy państwa polskiego. Orzeszkowa przedstawia ważniejsze wydarzenia polityczne jakie rozgrywały się w okresie zaborów. Są to wojny napoleońskie, powstanie listopadowe i styczniowe. Pamięć o tych wydarzeniach przechowywana była głównie przez mieszkańców Bohatyrowic i przez panią Andrzejową. Z wątkiem tym wiąże się kult mogiły powstańców z 1863 roku. Jest ona symbolem narodowej jedności i siły. Ważny jest tu również problem pracy u podstaw, realizowany przez Witolda – jego zaangażowanie w nauczanie chłopów. Orzeszkowa popiera również wartość pracy jako takiej. To właśnie dzięki niej następuje rozwój człowieka. Człowiek znajduje w niej realizację samego siebie.

Podobnie Bolesław Prus w swoich nowelach i powieściach przekazuje potrzebę pracy u podstaw, pracy organicznej na rzecz narodu. Również podkreśla wartość pracy jako podstawowej wartości. Jego utwory spełniały głównie role społeczne i wychowawcze na przykład powieść „Lalka”, a także liczne nowele i felietony.

Problemy, którymi zajmowali się pozytywiści, podyktowane sytuacją narodową skupiały się głównie wokół człowieka, narodu, wartości pracy. To wszystko wiązało się z jednym celem – odzyskaniem niepodległości. Utwory pozytywistów apelowały właśnie o niepoddawanie się zaborcy, zachowanie tradycji, budowanie świadomości narodowej, przekazywanie patriotycznych ideałów. Pokolenie pozytywistów przedstawiło wykrwawionemu i poddanemu represjom po zrywie powstańczym narodowi program, który bez wątpienia bardzo dobrze się sprawdził. Zachowanie tożsamości narodowej w tej nad wyraz trudnej sytuacji nie było rzeczą łatwą, za najważniejsze uznano zasady przetrwania i regeneracji sił narodowych. Przeświadczenie pozytywistów o konieczności zmian cywilizacyjnych odzwierciedlało przede wszystkim głębokie przekonanie o znaczeniu tych zmian dla przyszłego miejsca narodu polskiego w Europie. Moim zdaniem te zbudowane przez nich podstawy przetrwania i rozwoju społeczeństwa polskiego przyczyniły się przede wszystkim do podniesienia świadomości narodowej i pozwoliły przetrwać Polakom dziesiątki lat pod zaborami.

Podobne wypracowania: