Bądź na bieżąco - RSS

Podstawowe zasady ortografii polskiej

Kategoria: Język polski   |   Dodano: 18 marca 2011   |   Liczba słów: 498
Ortografia polska opiera się na czterech podstawowych zasadach:

a) fonetyczna – polega na zgodności zapisu wyrazu z jego wymową. Większość polskich wyrazów piszemy tak jak mówimy, dlatego zasada fonetyczna jest najważniejszą w ortografii polskiej np. okno, tablica. Wyrazy zawierające głoski oznaczone przez dwie litery (ch, rz, dź, dz) mają również pisownię fonetyczną: kosz, teczka.

b) zasada morfologiczna - uwzględnia części znaczeniowe wyrazu: przedrostek, przyrostek. Zapisywane są w jednolity sposób, niezależnie od ich wymowy w danym wyrazie np. raz, pod, w, nad, od. Wyjątek stanowi pisownia przedrostka „z” np.: zbić, zważyć (wyjątki: skopać, spalić, spiąć). Zgodnie z zasadą morfologiczną dążymy również do możliwie jednolitego zapisu rdzenia np. babka.

c) zasada historyczna jest wynikiem tradycji polskiego języka pisanego. Język mówiony zmienia się szybciej, ortografia jest bardziej stała np. „ó” w zapisie wyrazów: kózka, nóżka, różny, równy bądź „rz” w wyrazie rząd itp. ma swoje uzasadnienie historyczne.

d) zasada umowna – dotyczy głównie pisania wielkich liter na początku rzeczowników własnych lub zaimków odnoszących się do osób, do których piszemy list. Do pewnego stopnia umowny charakter mają zasady pisowni pewnych wyrazów razem lub oddzielnie np. „do tego czasu”, ale „dotychczas”.

Przykłady:
warzyła – ważyła, lód – lud, wierzę – wieżę, śrut – śród, karze – każe, spotka – spodka, papierze – papieże, światka – świadka, morze – może, Jerzy – jeży, marzę – mażę, szef – szew, chart – hart, tusz – tuż, tempo – tępo, stuk – stóg, romb – rąb, francuska – Francuzka, konta – kąta, zawieść – zawieźć, odwieźć – odwieść.


Na wakacje chciałbym wyjechać nad morze.
Może jutro pójdziemy razem do kina.
Mój kolega całymi godzinami marzy o zwiedzeniu Paryża.
Zosia bez przerwy maże po ławce.
Nauczyciel karze mnie za to, czego nie zrobiłem.
On każe mi zrobić to, na co nie mam w tej chwili ochoty.
Podczas lekcji robiłem notatki na niebieskim papierze.
Papieże są to biskupi rzymscy.
Wierzę, że dostanę się na studia.
Paweł wdrapał się na wieżę.
Moja babcia kiedyś umiała warzyć samodzielnie piwo.
W sklepie sprzedawczyni zważyła mi jabłko.
Podczas wyścigu biegacze utrzymują szybkie tempo.
Ten nóż jest tępy, gdyż od miesiąca nie był ostrzony.
Piotrek źle się zachowywał więc pani postawiła go do kąta.
Wszystkie konta w banku zostały opróżnione.
Nie możesz mnie zawieść w tej trudnej chwili.
Po południu Jan miał zawieźć Edytę na dworzec autobusowy.
Próbowałem odwieść kolegę od popełnienia błędu.
Z rana Andrzej miał odwieźć Karinę do domu.
Cały lud grodu w Biskupinie zebrał się na placu, aby wysłuchać wodza.
Często do rozmaitych trunków wrzuca się lód.
Wieczorem na podwórku usłyszałem dziwny stuk.
Na środku pola stoi stóg siana.
Młoda Francuzka na ulicy sprzedaje gazety.
Francuska flaga składa się z trzech kolorów.
W sklepie papierniczym Leszek kupił czarny tusz.
Tuż obok księgarni znajduje się sklep filatelistyczny.
Pan Kowalski to szef mojego kolegi z klasy.
Mojej koleżance spruł się szew na spódnicy.
Jerzy kupił dla brata nowy rower za pieniądze zarobione podczas wakacji.
W czasie wędrówki po lesie Darek odkrył legowisko jeży.
Od października studenci pierwszego roku mogą szczycić się przynależnością do światka artystycznego.
Sąd powołał na świadka oskarżonego.
Czesiek twierdzi, że został zabrany na pokład latającego spodka.
Wróżbita przepowiedział Józkowi, że jutro spotka prezydenta.
Pani od matematyki kazała wszystkim wyciąć romb z papieru.
Musisz jeszcze odrobić lekcje, a więc rąb szybko to drewno!

Podobne wypracowania: