Bądź na bieżąco - RSS

Charakterystyka grup społecznych ukazanych w „Panu Tadeuszu”

Kategoria: Język polski   |   Dodano: 14 lutego 2011   |   Liczba słów: 592

Utwór Pan Tadeusz opisuje życie i obyczaje szlachty w schyłkowym okresie Rzeczypospolitej szlacheckiej. Przedstawione epizody z ich udziałem wyraźnie zarysowują obraz społeczeństwa, które można podzielić na kilka zasadniczych grup: arystokrację, zamożne ziemiaństwo, szlachtę sprawującą urzędy oraz szlachtę zaściankową.

Przedstawicielem arystokracji był Hrabia. Na podstawie jego zachowań, upodobań i wyglądzie jesteśmy w stanie scharakteryzować tę warstwę społeczną w sposób bardzo drobiazgowy. Zasadniczą ich cechą była względna obojętność na losy ojczyzny oraz przesadna fascynacja kulturą francuską. Objawiała się ona specyficznym wyglądem (ubiór Hrabiego stanowił biały surdut) oraz wielkim zamiłowaniem do utworów o miłości. Hrabia posiadał także swoistą duszę romantyka, a piękno przyrody, które do głębi go wzruszało, potrafił w sposób doskonały przelać na płótno. Był wielce czuły na wdzięki Telimeny, mimo to „kochał” bardziej romantycznie i żenić się bynajmniej nie miał zamiaru.

Przedstawicielami zamożnego ziemiaństwa byli mieszkańcy dworku w Soplicowie z Sędzią na czele, ukazani jako prawdziwi patrioci, którzy ponad wszystko cenili ojczyznę. Gospodarz Soplicowa jako człowiek bogaty cieszył się autorytetem wśród szlachty:

Sędzia w domu dawne obyczaje chował
I nigdy nie dozwalał, by chybiono względu
Dla wieku, urodzenia, rozumu, urzędu;
«Tym ładem, mawiał, domy i narody słyną,
Z jego upadkiem domy i narody giną».

Pilnował, aby mieszkańcy dworu przestrzegali staropolskich zwyczajów. Popierał także walkę narodowowyzwoleńczą oraz działania księdza Robaka. Również wystrój wnętrza dworu wiele mówi nam o tym jak dużą wagę przykładał do wartości narodowej historii. Na ścianach wisiały portrety bohaterów narodowych: Kościuszki, Rejtana, Jasińskiego, Korsaka, widniał także zegar kurantowy grający „Mazurka Dąbrowskiego”.

Sędzia starał się przekazywać nauki o zachowaniu młodemu pokoleniu, gardził bezmyślnym naśladowaniem mody francuskiej. Tak samo on, jak i cała warstwa starej szlachty - Wojski, Rejent, Asesor - był dumny ze stroju narodowego. Oprócz tego podtrzymywał inne zwyczaje staropolskie: kończenie prac o zachodzie słońca, podawanie na ucztach polskich potraw, przestrzeganie zasad grzeczności, tańce staropolskie przy okazji spotkań towarzyskich (Polonez).

Szlachta urzędnicza to zwykle ludzie zasiadający na wysokich stanowiskach takich jak posłowie i adwokaci. Byli to typowi staropolscy szlachcice, którzy wielce cenili sobie dobre wychowanie i patriotyzm. Mieli oni jednak, tak jak i inne warstwy społeczne, pewne wady. Najważniejsza z nich to zbytnia kłótliwość spowodowana zwykle jakąś błahostką. Takimi właśnie ludźmi byli Rejent i Asesor, u których powodem sporu i waści stało się to, który z ich chartów pierwszy pochwycił królika. Mimo tych ułomności i słabostek ludzkiej natury cieszyli się oni jednak szacunkiem i dobrą opinią wśród okolicznej szlachty.

Spośród owej grupy społecznej na szczególną uwagę zasługują jeszcze Gerwazy i Protazy. Pierwszy z nich to stary sługa Horeszków, drugi natomiast Sopliców. Charakteryzowało ich to, iż obaj byli wierni i oddani swoim panom oraz kultywowali pamięć obu szlacheckich rodów.

Przedstawicieli warstwy społeczenej zwanej szlachtą dobrzyńską tworzyli mieszkańcy zaścianka Dobrzyn. Była to zubożała szlachta, zmuszona do pracy na roli, której styl życia w niczym nie odbiegał od zwykłego chłopskiego bytowania. Grupa ta jednak zachowała godność szlachecką, a wchodząca w jej skład ludność była odważna i posiadała żołnierską przeszłość. Ich przywódcą stał się Maciej Dobrzyński, zwany też Zabokiem lub Maćkiem nad Maćkami, człowiek mimo swego wieku niezwykle energiczny, mądry i cieszący się wielkim autorytetem. Zawsze liczono się z jego głosem i bez jego wiedzy nie podejmowano żadnych pochopnych decyzji.

Byli to jednak ludzie bardzo porywczy i łatwo ulegający namowom. Widać to w momencie, gdy Gerwazy próbuje wywrzeć na nich wpływ i zorganizować zajazd na Soplicowo, na który z chęcią zgadzają się, zmobilizowani wojowniczymi nastrojami i podsyceni możliwością zdobycia łupów.

Wszystkie warstwy społeczne ukazane w tym utworze wypełniają postacie niezwykle barwne i oryginalne. Charakteryzuje je gorący patriotyzm i pragnienie oswobodzenia ojczyzny z pęt zaborcy. Mimo swoich wad wzbudzają w czytelniku sympatię, a świat, który tworzą, i w którym żyją, jest jedyny w swoim rodzaju i ma niemal arkadyjski wymiar.

Podobne wypracowania: