Bądź na bieżąco - RSS

Sprawa polska w czasie pierwszej wojny światowej

Kategoria: Historia   |   Dodano: 10 lutego 2011   |   Liczba słów: 542

Orientacja prorosyjska

Czyli koncepcja Ligi Narodowej i endecji, a jej autorem był Roman Dmowski. Endecja realizowała program osiągania autonomii za pomocą stopniowych, legalnych działań w Dumie (parlamencie rosyjskim).

Orientacja proaustriacko - niepodległościowa

Druga koncepcja zakładała przymierze z Austro-Węgrami i wspólną z nimi walkę przeciw Rosji. Opowiadała się za nią PPS - Frakcja Rewolucyjna na czele z Józefem Piłsudskim, przywódcą organizacji bojowej PPS. Przewidywał on wybuch w Królestwie Polskim zbrojnego powstania przeciw Rosji i wyzwolenie ziem zaboru rosyjskiego. Piłsudskiemu najistotniejsze wydawało się odzyskanie polskiej państwowości. Dlatego chcieli przyłączenia Królestwa Polskiego do Galicji i rozszerzenia w ten sposób galicyjskiej autonomii na zabór rosyjski.

Orientacja proaustriacko - lojalistyczna

Zwolennikami orientacji proaustriackiej byli także galicyjscy konserwatyści, ale chcieli oni zachować lojalność wobec państwa austriackiego. W kręgu konserwatystów narodziła się koncepcja trialistyczna, zakładająca przyłączenie Królestwa Polskiego do Galicji i przekształcenie monarchii dualistycznej w trialistyczną. Równouprawnione miały być w tej konstrukcji trzy człony: Austria, Węgry i Polska.

Sprawa polska w pierwszych latach wojny

Państwa zaborcze po rozpoczęciu działań zbrojnych zdobyły się jedynie na mało znaczące propolskie gesty, usiłując przeciągnąć Polaków każde na swoją stronę przeciwko swemu wrogowi.

Akt 5 listopada

W 1916 roku Austria i Niemcy postanowiły proklamować "samodzielne Królestwo Polskie". Obiecywano przyłączenie do Królestwa Polskiego części tzw. ziem zabranych (Litwa, Wołyń, Podole). Przyszła armia polska miała podlegać Niemcom. 5 listopada 1916 roku ogłoszono odpowiedni akt dwóch cesarzy - Franciszka Józefa I i Wilhelma II. Przyszła Polska utworzona z ziem zaboru rosyjskiego miała być monarchią konstytucyjną związaną z obu "sprzymierzonymi mocarstwami". 25 grudnia 1916 r. również car Mikołaj II zadeklarował dla ziem polskich wolność, zjednoczenie i własny ustrój z unii z Rosją.
W Królestwie Polskim tworzono namiastki polskiej państwowości. 15 listopada 1916 roku powstała Rada Narodowa. 6 grudnia władze okupacyjne powołały instytucję, która miała pełnić funkcję rządu - Tymczasową Radę Stanu. Na jej czele stanął Wincenty Niemojowski, a Komisją Wojskową miał kierować Piłsudski. TRS miała małe kompetencje. Niemcy nie zgadzali się na samodzielną, narodową armię polską i pragnęli jedynie utworzyć polskie siły zbrojne, które wejdą w skład niemieckich.
Na początku roku 1917 sytuacja gwałtownie się zmieniła w wyniku obalenia w Rosji caratu i zapowiedzi utworzenia parlamentarnej republiki. Nowy Rząd Tymczasowy potwierdził dalszy udział Rosji w wojnie po stronie ententy, ustosunkował się także do sprawy niepodległości Polski, opowiadając się za prawem Polaków do całkowitej niepodległości. Przemiany ustrojowe w Rosji miały duże znaczenie dla polskich stronnictw politycznych i dla sprawy polskiej na arenie międzynarodowej. Państwa ententy, Francja i Wielka Brytania, mogły bardziej aktywnie włączyć się do działań na rzecz Polaków. W kwietniu 1917 roku utworzono w Rosji Dywizję Strzelców Polskich. Powstanie tych oddziałów, zarówno w Rosji, jak i we Francji, miało duże znaczenie polityczne, akcentowało bowiem czynny udział Polaków po stronie ententy.

Skutki przewrotu październikowego dla sprawy polskiej

Pertraktacje pokojowe bolszewików z Niemcami i Austro - Węgrami, rozpoczęte 22 grudnia 1917 roku w Brześciu Litewskim potwierdziły to, że Rosja nie chciała uznać niepodległości państw, które po przewrocie październikowym odrywały się od imperium. Bolszewicy zgodzili się podpisać 3 marca 1918 roku traktat, zwany brzeskim, zgodnie z którym rezygnowali z decydowania o losach Polski, Ukrainy i wszystkich pozostałych ziem na zachód od etnicznej Rosji na rzecz państw centralnych. Zwycięstwo bolszewików w Rosji i brzeskie traktaty pokojowe miały niebagatelny skutek dla sprawy polskiej na scenie międzynarodowej. Zachodni alianci zostali zwolnieni z wszelkich zobowiązań wobec Rosji, co zwiększyło ich zainteresowanie utworzeniem niepodległej Polski, związanej sojuszem z ententą.

Podobne wypracowania: