Bądź na bieżąco - RSS

Sztuka wczesnochrześcijańska opracowanie

Kategoria: Historia sztuki   |   Dodano: 21 marca 2011   |   Liczba słów: 512
Sztuka pierwszych społeczeństw chrześcijańskich, rozwijająca się między II a VI w. w Basenie Morza Śródziemnego (teren późnego cesarstwa rzymskiego). Dzieli się na dwa okresy:
- pierwszy do daty uznania chrześcijaństwa za religię państwową – 313 r. (wydanie Edyktu Mediolańskiego),
- drugi - okres kultu publicznego, do około VI w.
Sztuka wczesnochrześcijańska była związana z ideą życia pozagrobowego.
Architektura:
W okresie drugim (IV w.) wykształcił się typ bazyliki trój- lub pięcionawowej:
- zakładane na planie podłużnym,
- zwykle poprzedzone dużym dziedzińcem, otoczonym obejściem, po środku miały one studnię,
- miejsce dostępne dla wszystkich,
- wnętrze dzielono wzdłuż dwoma lub czterema rzędami kolumn połączonych łukami,
- główna nawa miała wzniesiony wyżej odrębny dwuspadowy dach i oświetlenie pochodzące z okien umieszczonych nad dachami pulpitowymi naw bocznych,
- przed sklepioną absydą zamykającą półkoliście nawę główną znajdowała się nawa poprzeczna,
- transept (dostępny tylko dla kapłanów),
- nawę poprzeczną od reszty wnętrza oddzielał potężny łuk tryumfalny (tęczowy) - zdobiony freskami i płaskorzeźbami,
- bezpośrednio do kościoła przylegał kryty przedsionek – narteks,
- transept był tej samej wysokości co nawa główna,
- ramiona transeptu mogły wystawać poza obręb kościoła - wtedy taka bazylika miała kształt krzyża,
- we wschodniej części bazyliki znajdowało się prezbiterium,
- od zachodniej wejście (zwrócone w stronę miejsca narodzin Chrystusa),
- wieże wznoszono znacznie później i stały one obok kościoła.
Bazyliki: Św. Piotra w Watykanie, Św. Jana na Loteranie w Rzymie, Św. Pawła za murami, Santa Maria Maggiore w Rzymie.
Bazyliki na planie koła lub kwadratu:
- budowle o funkcji grobowej,
- otoczone kolumnadą, kryte kopułą.
Malarstwo (katakumbowe):
- podział sklepienia na poszczególne pola (uproszczony schemat malarstwa pompejańskiego),
- symboliczna treść,
- geometryczny układ kompozycji jest nie bez znaczenia: wielkie koło nasuwa myśl o sklepieniu niebieskim, na którym nakreślono krzyż - główny symbol wiary,
- w centrum młody pasterz z owcą na ramieniu (postać Chrystusa Zbawiciela),
- w półkolistych polach opowiedziana historia Jonasza,
- system dekoracyjny zawierał elementy roślinne, rodzajowe, fantastyczne (elementy późnoantyczne),
- barwy ograniczone (głównie czerwienie, zielenie, brązy).
Tematyka w malarstwie:
- proste prawdy wiary chrześcijańskiej (Bóg ratuje ze straszliwych sytuacji),
- Jonasz połknięty przez wieloryba, przedstawienia ostatniej wieczerzy, stworzenie Adama i Ewy, sceny pór roku, przedstawienia Jezusa (człowiek młody, bez zarostu)
Przykłady: malowidło ścienne synagogi w Dura Europos, malowidło katakumbowe św. Piotra i Marcelina na Via Rabicana.
Mozaiki:
- stosowane jako dekoracja ścian budowli,
- kompozycje o niewielkich rozmiarach (zawiłe w treści),
- wykładano je z sześcianów kolorowego szkła (kostki szkła pozwalały uzyskać gamy barw o znacznie większym zakresie i intensywności niż kostki marmurowe),
- surowy geometryczny porządek wizerunków,
- spore, barwne kostki szklane, wpływały na charakter rysunku - nie pozwalały zachować subtelności (jak w polichromii malarskiej),
- postacie stoją w pozycji frontalnej i brakuje między mini jakiegokolwiek kontaktu,
- głębia pejzażu zaznaczona poprzez zmniejszanie dalszych sylwetek i dzięki barwie nieba.
Przykłady: mozaiki Mauzoleum Galii Placydii w Rawennie, mozaiki kopuły kościoła św. Jerzego – Saloniki, Santa Maria Maggiore - „Rozstanie św. Lotara i Abrahama"
Rzeźba:
- odgrywała drugorzędną rolę,
- rezygnacja z przedstawień w naturalnej wielkości,
- przeważał relief wypukły stosowany głównie w sarkofagach,
- płytki niewielkich form zawierają tematy podobne co w malarstwie katakumbowym min. Dobry Pasterz, Jonasz w paszczy wieloryba, sceny historyczne np. sarkofag Juniusa Babusa (przednia ściana podzielona na dziesięć kwadratowych kwater ukazujących sceny Starego i Nowego Testamentu, figury umieszczono w głęboko wyciętych niszach).
Rzeźba w drewnie np. drzwi w kościele Santa Sabina w Rzymie.

Podobne wypracowania: