Bądź na bieżąco - RSS

Nagrobki renesansowe w Polsce

Kategoria: Historia sztuki   |   Dodano: 4 kwietnia 2011   |   Liczba słów: 342

Rozwój form nagrobka - pomnika sepulkralnego wypełnia niemal całkowicie dzieje sztuki polskiej w dobie renesansu, manieryzmu i wczesnego baroku. Typy nagrobków:

a) Nagrobek z postacią leżącą (tradycyjny)
Występuje w dwóch wariantach:
- wariant północny: postać zmarłego przedstawiona z otwartymi oczami, jakby żywa, uchwycone symptomy życia, nawiązanie do gotyckiej tradycji np. nagrobek biskupa Konarskiego i biskupa Lubramskiego w Katedrze Wawelskiej.
- wariant o genezie włoskiej: postać uchwycona w bezruchu, z zamkniętymi oczami np. nagrobki rycerskie powstałe w warsztacie de Gianotisa.

b) Nagrobek z postacią stojącą
Odmiana zanikająca związana z feudalną tradycją gotycką XVI wieku, kontynuowana w postaci importowanych płyt brązowych, pochodzących z pracowni Fischerów, w rzeźbie kamiennej reprezentowana przez przykłady z Wielkopolski. Eksponuje laickie wartości, ujęcie zarazem portretowe i reprezentacyjne. Jest to pomnik najbardziej odpowiadający tradycyjnym wyobrażeniom o gloryfikacji i heroizacji.

c) Nagrobek z postacią siedzącą
Powstał pod wpływem florenckich grobowców Medyceuszy Michała Anioła i zdradza podobny alegoryczny charakter. Takie specyficzne ujęcie można wyjaśnić tylko osobistymi zainteresowaniami i możliwościami fundatorów np. Pomnik Kryskich w Drobimiu.

d) Typ popiersiowy
Pozornie redukcja pomnika zmarłego w pełnej postaci, miał odrębne źródła w antyku rzymskim, osłabione wartości reprezentacyjne, ujęcie portretowe zmarłego, swoisty naturalizm.

e) Typ medalionowy
Stosunkowo rzadki, związany z działalnością Santi Gucciego, miał szczególnie pomnikowy wygląd - dzięki antycznej stylizacji przedstawienia i umieszczeniu go na pomnikowej formie - symbolizującej wieczność obelisku.

f) Typ „sansowinowski"
Występujący w dwóch wariantach, reprezentowanych przez wawelskie nagrobki króla Zygmunta i biskupa Tomickiego.
Występuje też jako nagrobek podwójny, potrójny (rodzinny, braterski, małżeński) np. Nagrobek Kościełeckich z kościoła koło Inowrocławia.
Przedstawienie postaci uśpionych, w pozie swobodnej, wręcz niedbałej, dalekiej od dworskiej elegancji; postać sprawia wrażenie unoszącej się w powietrzu; pojedynczo lub parami zamieszczano je na jednej lub osobnych płytach, pierwotnie w bogatym obramowaniu z elementów architektonicznych. Nagrobki tego typu fundowano przez feudałów świeckich, rzadziej kościelnych.

g) Nagrobek z postacią klęczącą
Pojawia się w XVI wieku, a największy jego rozwój przypada na wiek XVII. Wznoszone głównie dla duchowieństwa. Postać przedstawiana była w pozie modlitewnej, z dłońmi złożonymi do modlitwy. Występował w dwóch zasadniczych odmianach:
- pierwsza charakteryzuje się ujęciem postaci w profilu, na płaskim tle, w architektonicznym obramowaniu,
- druga - ujęciem figury jako oranta „en face” np. nagrobek prymasa Baranowskiego w Gnieźnie.

Podobne wypracowania: