Bądź na bieżąco - RSS

Malarstwo realistyczne XIX wieku

Kategoria: Historia sztuki   |   Dodano: 17 kwietnia 2011   |   Liczba słów: 523

Francja:

Mianem realizmu określa się prąd w sztukach plastycznych i literaturze, którego rozwój datuje się od połowy XIX wieku, a do stworzenia tego terminu w szczególny sposób przyczynił się Francuz - Gustave Courbet organizując w 1855 roku „realistyczną” ekspozycję swych płócien. Przedstawił tam między innymi: „Pogrzeb w Ornams” i „Pracownia malarza”. Courbet twierdził, iż obraz powinien przedstawiać jedynie to, co dostępne jest na wyciągnięcie ręki, rezygnując z elementów symbolicznych i metafizycznych. Z pośród dzieł Courbeta poświęconych problemom życia codziennego, największy rozgłos zdobyły, obok wcześniej wspomnianych, „Kamieniarze” i „Młoda kobieta z wioski”. Celem tych prac pokazujących nędzę, ubóstwo, prostotę i zwykłą rzeczywistość było poruszenie opinii publicznej i krytyki. Courbet był pod wpływem, a przynajmniej podzielał poglądy artystów należących do szkoły barbizońskiej. Studiowali oni krajobraz oraz sceny z życia wiejskiego, malowali z natury w sposób wierny i pozbawiony upiększeń. Najbardziej znanym artystą tej grupy był Jean Francois Millet. Tematyka wsi francuskiej, którą przedstawiał nie była nowatorska, jednak sposób jej potraktowania zasługiwał na uwagę. Millet ukazuje ją w sposób jednoznacznie realistyczny i nie próbuje wyeksponować nędzy czy zmęczenia przedstawianych postaci. Nie fantazjuje i nie ośmiesza, tak jak to było wcześniej. Widoczne jest to na słynnym płótnie „Kobiety zbierające kłosy” - prosta, harmonijna kompozycja dzieła podkreśla dostojeństwo postaci, a zarazem zamierzoną przez autora melancholię. Na płótnie wyraża współczucie dla ludzi żyjących na wsi, starając się wzbudzić podobne uczucia u innych.
Technika malarska tych dwóch artystów nawiązuje do dokonań artystów wieków minionych - spokojna gama barw oraz uważna, pedantyczna kreska.

Polska:

Realizm w Polsce ściśle związany jest z romantyzmem i historycyzmem w swej wczesnej fazie.

Realizm wczesny:

Artur Grottger - tematyka narodowa, realizm z założeniami romantycznymi obfitujący w szczegóły przedstawianych scen (cykle rysunków białą i czarną kredką na żółtym kartonie: „Warszawa I”, „Warszawa II”, „Polonia”, „Litania”).
Jan Matejko - malarstwo historyczne, historie przedstawiał bardzo realistyczne, okiem wizjonera, romantyka. Pełna patosu i tragizmu („Stańczyk”, „Kazanie Skargi”, „Rejtan”, „Bitwa pod Grunwaldem”, „Hołd pruski”, „Konstytucja 3 Maja”).
Henryk Rodakowski - portrecista, psychologiczna głębia ukazywanych postaci wynurzających się z ciemnego tła („Portret matki”).
Juliusz Kossak - malarstwo historyczne i rodzajowe, mistrz w przedstawianiu koni, akwarele, malarstwo olejne, ilustracje do książek.

Realizm rozwinięty:

Wojciech Gerson - pejzażysta, czystość i powaga ujęć z pewną surowością nastroju („Krajobraz górski”).
Aleksander Kotsis - życie wsi, prostota egzystencji chłopów, tonacja ciepła, miękki modelunek.
Józef Szermentowski - pejzażysta, widoki Tatr, pełne powietrza i światła („Odpoczynek oracza”).

Realizm późny:

Maksymilian Gierymski - pejzażysta, a w szczególności malarz scen z Powstania Styczniowego, pełne realizmu, prostoty rzeczywistości, bez patosu i wzniosłości, jest jakby obojętnym obserwatorem, barwy ściszone i spokojne („Wiosna”, „Pikieta powstańcza”).
Aleksander Gierymski - skrajny realista, fotograficzna dokładność, wręcz zimne odtwarzanie form („Sąd u kupca weneckiego”). Tematyka społeczna, przekaz jest rzeczowy, spokojny, beznamiętny („Żydówka z pomarańczami”). Interesował go wpływ światła na barwę.
Józef Chełmoński - pragnął wiernego oddania życia natury, dodając własne, osobiste przeżycie w zetknięciu się z nią, kompozycje pogodne, pokazywał organiczny, biologiczny związek człowieka z naturą („Babie lato”).

Realizm był reakcją na romantyzm i klasycyzm. Iluzyjne przedstawienia bryły i przestrzeni, opisu struktury i materii przedmiotu, problem światła, studium proporcji i ruchu ciała ludzkiego. Realizm XIX-ego wieku był przede wszystkim obiektywny i podkreślał materializm, forma artystyczna unikała silnych kontrastów czy zaskakujących rozwiązań kompozycyjnych, gama jest złożona, barwy przełamane, zachowany wierny opis przedmiotów, bez idealizacji czy drastycznych deformacji.

Podobne wypracowania: